Verschillende instrumenten om creatief mee aan de slag te gaan - Interactief Lesprogramma Basisonderwijs

Leren zichtbaar maken, ook met de creatieve vakken

Ook al ligt het onderzoek van John Hattie flink onder vuur om allerlei redenen, het neemt niet weg dat er een aantal conclusies in zitten die wél waardevol zijn voor het onderwijs in 2021. Zo is één van de belangrijkste take-aways uit dit onderzoek dat niet elke leerling hetzelfde is, en dat een docent dus gerichte feedback moet geven en over verschillende technieken moet beheersen om het kind te helpen. Klinkt logisch natuurlijk, maar dit blijft op veel basisscholen toch vaak achterwege, zeker bij de creatieve vakken!


Situatie: Er wordt door een docent een opdracht uitgelegd, er worden grondstoffen aangeleverd, kinderen krijgen een deadline mee en ze kunnen aan de slag. Creaties komen terug, de docent gaat ze af, vergelijkt ze met elkaar en becijfert ze. De kids die van nature beter zijn, of meer interesse hebben in dergelijke opdrachten scoren beter en helpen met het leggen de lat voor de rest van de groep. Niets vreemds tot zover toch?


Situatie: Een coach begint een training, geeft iedere speler dezelfde oefeningen en stelt zijn selectie op aan de hand van de resultaten. De beste elf spelen de wedstrijd, ongeacht de posities die zij innemen. Afhankelijk van de oefeningen staat er een team met bijvoorbeeld alleen aanvallers. Johan Cruijff zou er misschien fan van zijn, maar de gemiddelde coach verklaart me voor gek. Zo zwaar wegen de resultaten op een bepaalde oefening niet voor het eindresultaat.


Bijzonder, want we zouden er toch van uit mogen gaan dat het meest gebruikte systeem om kinderen iets te leren, ook de meest doeltreffende zou zijn? Het onderwijs heeft op een aantal gebieden nog een flinke inhaalslag te maken. Op het gebied van rekenen en taal zijn er allerlei systemen om inderdaad ieder kind de hulp te bieden die het meest doeltreffend is voor het kind. Op deze manier wordt ieder kind op het eigen niveau uitgedaagd en wordt er een zo optimaal mogelijke ontwikkeling gefaciliteerd. Wanneer we echter naar het creatieve vakkenpakket kijken blijven dit soort innovatieve methoden toch vaak achterwege. Ieder kind dient te schakelen naar wat er voorgeschoteld wordt. Dit is dan ook precies de situatie die hierboven geschetst is.


Wanneer een kind problemen heeft met rekenen wordt er hulp geboden, het kind wordt ondersteund en van feedback voorzien. Dit vormt de basis van leren. Wanneer een kind een minder goed knutselwerk inlevert, of een paar krassen in plaats van een tekening wordt dit vaak enkel beoordeelt. Geen follow-up of extra ondersteuning. Dit zou wel het geval moeten worden.


Het creatieve proces is belangrijker dan het resultaat. Stel het kind doelgerichte vragen tijdens de creatie, maar ook achteraf, laat het kind zelf een beoordeling maken van zijn werk en voorzie het werk van kernachtige feedback. Leg de lat hoger voor kinderen die het makkelijk vinden, en help de kids met problemen juist over de drempel. Beoordeel alleen het proces, niet het eindresultaat in vergelijking met de rest. Als een leerling van project 1 naar project 2 duidelijke progressie laat zien moet dat beloont worden met meer dan van een 5 naar een 6 gaan. Er is zeer waarschijnlijk hard voor gewerkt, en dat is onder aan de streep het allerbelangrijkste.

Leren zichtbaar maken

De ‘Be Amazed Blogs’ zijn helemaal gericht op creativiteit in de praktijk brengen.
Diverse onderwerpen en thema’s komen aan bod. Mijn ervaringen tijdens de workshops, creativiteit online prikkelen of een bookreview, alles komt voorbij!